„Dan zal ik zelf de bron van jullie vreugde zijn.“ (Jesaja 58:14 GNÜ)

Als God zelf de bron van onze vreugde is, dan hebben we een inspirerend, spannend, lonend, ondersteunend en prachtig geloof. Ik kan alleen maar uit de grond van mijn hart dankbaar zijn dat ik in dit geloof mag leven. Is dat bij jou ook zo?

De basis van het christelijk geloof is de levende God zelf, de Schepper van hemel en aarde.

Vanuit Gods perspectief zijn we allemaal zondaars. De straf voor onze zonde is de eeuwige dood. Jezus biedt mij in zijn liefde aan om deze straf in mijn plaats te dragen en mij zijn gerechtigheid te schenken. Deze uitwisseling vindt plaats wanneer ik op Jezus Christus vertrouw en mij volledig aan hem overgeef.

Ik begin een sterke genegenheid voor deze persoon te voelen. Er ontstaat een persoonlijke band die gepaard gaat met liefde en dankbaarheid. De persoonlijke relatie met Christus vormt de kern van ons bijbels geloof.

Deze persoonlijke relatie met Christus is niet alleen bepalend voor mijn vreugde, kracht en motivatie in het geloof, maar ook voor mijn redding.

1 Johannes 5:12 zegt:

Hoe kunnen we de Zoon van God „hebben“?

Hoe „krijg“ ik een vrouw of een man? Door een heel specifieke, persoonlijke en hechte relatie aan te gaan ontvangen ben en daarna blijf erbij. Het doel van het christelijk geloof is het herstel van de persoonlijke relatie met God, die door de zonde is verbroken. Doordat ik deze relatie met Jezus Christus heb, heb ik die ook met de Vader en de Heilige Geest (Johannes 14:15-26).

„Tijd is de stof waaruit het leven is gemaakt.“ (Benjamin Franklin) Liefde is afhankelijk van tijd. Er bestaat geen vriendschap en geen liefdesrelatie waarvan de ontwikkeling en het onderhouden geen tijd vergen. Een relatie kan alleen levendig blijven als beide partijen steeds weer tijd voor elkaar hebben.

De sabbat is het meest bijzondere en beste moment om mijn relatie met God te onderhouden. Dat heeft te maken met het begrip „heilig“. Hoe wordt iets heilig? Door Gods aanwezigheid. Elke sabbat wil God ons het beste van Zichzelf geven, namelijk Zijn eigen persoon, Zijn aanwezigheid.

De sabbat heeft nog andere belangrijke functies; maar deze komen slechts in beperkte mate tot uiting als de persoonlijke, innige band met God ontbreekt.

De sabbat laat me onder andere zien dat Jezus elke week een hele dag tijd voor mij heeft. Hij wil graag dat we de sabbat in acht nemen, zodat we daardoor tijd voor Hem hebben. Uit onze intense relatie met Jezus op de sabbat vloeit dan de dagelijkse, kortere omgang met Hem voort tijdens onze persoonlijke stille tijd. Door de sabbat en de dagelijkse stille tijd straalt de omgang met Jezus door in mijn week, in mijn gezinsleven en in mijn dagelijkse werk.

Bij een persoonlijke relatie draait het meestal om vier vragen:

Wat zegt de Bijbel over de eerste persoon, dat wil zeggen over ons mensen – over jou en mij?

„Het hart is een eigenzinnig en moedeloos ding;“ (Jeremia 17:9)

De apostel Paulus beschreef zijn karakter, voordat hij zich aan Christus overgaf, als volgt:

„Want ik weet dat er in mij, dat wil zeggen in mijn vlees, niets goeds woont!“ (Romeinen 7:18)

Wie is de tweede persoon?

Het Woord van God laat ons zien dat God een persoonlijk wezen is. Wij zijn naar het beeld van God geschapen. Dat duidt op een gelijkenis tussen God en de mens. En er staat dat God en de mens Gemeenschap met elkaar kunnen hebben. Wij richten ons tot een levende God en aanbidden een persoonlijke God, niet alleen door middel van woorden in gebeden en lofzangen, maar door alles wat we denken, willen, zeggen en doen.

Aangezien Christus de almachtige Schepper is (Johannes 1:1-3+14; Hebreeën 1:2 e.a.), heeft Hij ook de heerschappij over alles wat geschapen is (Matteüs 28:18). Hij is de Heerser. Alles behoort Hem toe. Hij is de grote Eigenaar. Ook jij en ik – wij behoren Hem toe. Wij zijn Zijn schepselen.

Aangezien onze Schepper Jezus ons oneindig veel overtreft, en aangezien wij als Zijn schepselen van Hem afhankelijk zijn, kent onze relatie een soort „hiërarchie“: Hij is de Meester en ik de leerling, Hij de Heer en ik de dienaar. Maar omdat Hij veel van mij houdt, is deze afhankelijkheid van Hem geen probleem. Integendeel, we ervaren er veel voordelen en puur geluk in. We mogen in deze relatie zelfs „vrienden van Jezus“ zijn. Jezus zei tegen zijn discipelen:

„Jullie zijn mijn vrienden.“ (Johannes 15:14) Tussen vrienden heerst wederzijdse waardering. Vrienden genieten van elkaars gezelschap. Ze brengen graag tijd met elkaar door, ze helpen elkaar en ze komen voor elkaar op. Dat is precies wat wij ons wensen, en dat is ook wat onze grote God wil! Vriendschap wordt altijd vrijwillig aangegaan. Je kunt niemand dwingen om vriend te worden. Ook God dwingt niet. De relatie met God is de hoogste relatie die we kunnen hebben. Ze is gebaseerd op het offer dat Jezus voor mij heeft gebracht en is een relatie van vertrouwen en liefde, waarin God het initiatief heeft genomen en de mens daarop reageert.

Hoe kun je deze relatie aangaan?

„Maar aan allen die Hem hebben aangenomen, heeft Hij het recht gegeven om kinderen van God te worden, namelijk aan hen die in Zijn naam geloven … die uit God geboren zijn.“ Johannes 1:12,13

Onze relatie met Christus ontstaat doordat we Jezus in een gebed van toewijding als Heer en Verlosser aanvaarden. Deze eerste stap op weg naar het lidmaatschap wordt door het symbolische gebaar van de doop openbaar gemaakt en bekrachtigd.

(De stappen voor dit overdrachtsgebed worden uitgelegd in de Brief van Andreas Nr. 13: Grijp het leven met beide handen aan.)

Ik wens iedereen die via de doop een verbond met Jezus wil aangaan, allereerst een „verlovingsperiode“ toe. In deze periode groeien het vertrouwen en de liefde, en leer je ook de rest van de familie beter kennen. De „verlovingsperiode“ helpt ons om daarna met een vaste innerlijke overtuiging, oprecht vertrouwen en grote vreugde deze innige liefdesrelatie met Jezus aan te gaan, want die zal ons leven op deze wereld veranderen. Daar moeten we ons goed op voorbereiden.

(De kwestie van de bijbelse doop wordt uitvoerig besproken in Brief van Andreas Nr. 20: Laat jullie dopen.)

Door mijn toewijding aan Jezus dagelijks te vernieuwen en te bevestigen, door volledig op Hem te vertrouwen en te doen wat Hij mij zegt en wat Hij in Zijn Woord heeft voorgeschreven.

We zijn geprogrammeerd op een ritme van 24 uur. We eten elke dag, drinken elke dag, bewegen elke dag en slapen elke dag. Het Woord van God zegt: De innerlijke mens wordt van dag tot dag vernieuwd (2 Korintiërs 4:16).

Dat omvat onze gebedsgemeenschap, maar ook het lezen van de Bijbel of het luisteren naar geestelijke lezingen en preken. Natuurlijk horen ook ons denken en willen, ons spreken en handelen in het dagelijks leven daarbij! We zullen graag over Jezus spreken en door onze liefde voor andere mensen, in woord en daad, getuigen dat we zijn volgelingen en kinderen zijn. Ook de gemeenschap met andere kinderen van God maakt deel uit van dit „vernieuwingsprogramma“. Daarbij speelt de sabbat een grote rol.

Volgens Deuteronomium 5 is de sabbat een teken van de bevrijding uit de Egyptische gevangenschap.

Dat betekent: Christus heeft vandaag dezelfde bevoegdheid en kracht waarmee Hij ons kan bevrijden uit de slavernij van de zonde en ons naar het Koninkrijk van God kan brengen!

Wat onze Heer ons met de sabbat in het bijzonder wil schenken – namelijk zijn gemeenschap – en waar we daarbij op moeten letten, wordt ons duidelijk gemaakt in onze leidtekst uit Jesaja 58:13a GNÜ:

„Eerbiedigt de sabbat als de dag die aan Mij toebehoort!“

Deze dag behoort aan God, hij behoort niet aan ons! God belooft ons dat, als we Zijn eigendomsrecht op de sabbat respecteren, „dan zal ik zelf de bron van jullie vreugde zijn; ik zal jullie over alle hindernissen laten zegevieren“. Zijn dat geen geweldige gaven van God?

De tekst gaat verder:

„Eer deze dag als een dag van vreugde!“

Hier wordt niet zomaar elk soort vermaak bedoeld, ter vermaak en afleiding. Nee, God zelf wil de bron van onze vreugde zijn! Deze diepe innerlijke vreugde, de vreugde in de Heer, doordringt ons hele leven, als we die hebben.

De gemeenschap met Christus op de sabbat moet het centrale „tankstation“ van ons leven zijn, van waaruit ons leven wordt vervuld met kracht, vreugde en liefde. En via de sabbat moeten kracht en vreugde ons hele leven verlichten!

Zien we wel in wat de sabbat te maken heeft met onze persoonlijke relatie met God en met Christus?

Hij wil ons laten delen in zijn wezen, in zijn liefde, in zijn rust, in zijn vrede en in zijn handelen.

Hij kan ons zijn aanwezigheid echter alleen schenken als wij hem onze volledige, onverdeelde aandacht wijdt. Kwaliteitstijd met God is niet mogelijk als we ons nog met iets anders bezighouden en voortdurend worden afgeleid.

Deze zeer innige gemeenschap met Christus is het kostbaarste wat er in deze wereld bestaat. Daar hangt letterlijk alles van af. En de sabbat, die we volledig voor God reserveren, biedt ruimte voor deze kwaliteitsvolle tijd. Zij vormt de basis tussen de Heer en zijn kinderen. Als we vreugde beleven aan de sabbat omdat we een liefdevolle gemeenschap met Jezus hebben, dan ervaren we de sabbat ook niet als een plicht, maar als een behoefte en een bron van vreugde.

Hier rijst nu een heel praktische vraag.

Wat is op deze dag gepast? Wat moet ik beter niet doen? Welke principes helpen mij om in de verschillende situaties de juiste beslissing te nemen?

Als Zevende-dags Adventisten willen we geen lijst opstellen. Maar we herkennen enkele richtlijnen uit de Bijbel die ons helpen wanneer we dit principe toepassen op onze huidige situaties. Wat zegt de Heer ons?

Het sabbatsgebod begint met de volgende uitspraak:

„Denk aan de sabbatdag, opdat je die heiligt.“ (Exodus 20:8)

Daarmee zegt God ons: Maak van tevoren plannen voor de sabbat en verheug je de hele week op deze dag met Mij. Plan je hele week zo in dat je je goed op de sabbat hebt voorbereid. Dan kun je de dag zonder afleiding met Mij doorbrengen.

Als ik de dag voor God reserveer, dan heilige ik die. Heilig maken betekent: voor God bestemmen afscheiden. Het doel van de sabbat is om deze aan God te wijden, hem aan God ter beschikking te stellen en deze tijd met Hem door te brengen. Maar dat is slechts één aspect van „heiligen“. Het tweede aspect – de aanwezigheid van God – hoort daar absoluut bij!

Waardoor werd de brandende struik heilig? Waardoor werd de tempel heilig? Waardoor wordt de sabbat heilig? Door de aanwezigheid van God, door de gemeenschap met onze Heer. Zo zien we al in de eerste zin van het sabbatsgebod dat het hoofddoel ervan de gemeenschap met God is.

Vrijdag is de speciale voorbereidingsdag. De Bijbel noemt deze dag Voorbereidingsdag.

Dat betekent onder andere ook dat we passende kleding voorbereiden voor de sabbat en de kerkdienst. Het Woord van God zegt in 1 Timoteüs 2:8-10 en
1 Petrus 3:3-4 richt zich met name tot de vrouwen, „dat zij zich in fatsoenlijke kleding hullen en zich kleden met bescheidenheid en fatsoen“ (ELB). Dit heeft te maken met het feit dat de aanblik van een vrouw bij een man vaak een visuele prikkel teweegbrengt. Onze God wil dat de vrouwen de mannen helpen om vrij te blijven van verkeerde gedachten. God wil dat de broeders met een blij en zuiver hart naar de zusters kunnen kijken. In het algemeen geldt: geen slordige kleding, maar ook geen modeshow! Laten we door onze nette en smaakvolle kleding onze geweldige Heer en Zijn geschenk van de sabbat eren.

Uit 2 Mozes 16:23 blijkt onder andere dat het eten voor de sabbat grotendeels van tevoren moet worden klaargemaakt, zodat ook de vrouwen op de sabbat kunnen rusten. En – waarom?

Omdat God de gemeenschap met de vrouwen net zo hoog waardeert en net zo wil hebben als de gemeenschap met de mannen. En omdat deze gemeenschap voor de zusters net zo belangrijk is als voor ons, broeders.

De rustdag begint bij zonsondergang op vrijdag en eindigt bij zonsondergang op zaterdag (Genesis 1;
Leviticus 23:32; Marcus 1:32)

Het is een goede gewoonte om de sabbat samen te beginnen door God te loven door middel van zang, gebed, het lezen uit de Heilige Schrift en het delen van ervaringen. En op dezelfde manier willen we de sabbat ook afsluiten.

Toen ik in Kempten in het Allgäu in de leer was, kwamen we in de wintermaanden op vrijdag bij een aantal gezinnen bijeen om samen de sabbat te vieren. We zongen liederen die we zelf hadden uitgekozen en deelden onze ervaringen met God. Het was elke week weer een prachtige tijd. We waren met 9 à 10 jongeren, niemand ontbrak!

Op de sabbat moet elke activiteit die gericht is op het verdienen van de kost worden gestaakt. Het gebod luidt in
Exodus 20:10 : „Daar hoef je geen werk te doen.“

In Exodus 34:21 staat: „Op de zevende dag moet je rusten, ook in de tijd van het ploegen en het oogsten“, d.w.z. dat het sabbatsgebod niet alleen geldt in normale omstandigheden, maar ook in tijden waarin er bijzonder dringende en belangrijke taken moeten worden uitgevoerd.

Bij het lezen van Amos 8:5-7 viel het me op dat hier sprake is van mensen die al tijdens de sabbat nadenken over hoe ze hun zaken en wereldse aangelegenheden na de sabbat zullen regelen. Kan God blij zijn met zo’n houding?

De Bijbel laat ons echter ook zien dat er uitzonderingen zijn, bijvoorbeeld wanneer zich een plotselinge noodsituatie voordoet. Jezus noemt het geval waarin een os in de put is gevallen. Maar als er vaker een os in de put valt, moet men de put afdekken …

Daarnaast zijn werken van barmhartigheid op hun plaats: uiteraard mogen en moeten zieken, ouderen en kinderen, en zelfs dieren, worden verzorgd. Maar zelfs deze goede werken op de sabbat mogen het bijbelse hoofdkenmerk van de sabbat, namelijk de gemeenschap met God en de rust, niet overschaduwen. Ieder van ons heeft de sabbat nodig om zijn relatie met God in stand te houden en te versterken.

Volgens Lucas 23:50 bleef zelfs het lichaam van Jezus op de sabbat onbegraven. Hieruit kunnen we onder andere opmaken dat we op de sabbat in het algemeen ook geen begrafenissen mogen houden.

Verder gebood Jezus volgens Mattheüs 24:20 te bidden dat men op de sabbat niet hoeft te vluchten. Ik denk dat God ons dit heeft aangeraden omdat we juist in tijden van vlucht de relatie met God heel hard nodig hebben. (Hoe God dit gebed heeft verhoord tijdens de oorlog van de Romeinen tegen Jeruzalem van 66-70 n.Chr. wordt uitvoerig beschreven in de Brief van Andreas Nr. 11: Wat zei Jezus over Jeruzalem, zijn wederkomst en het einde van de wereld?.)

Jesaja 58:13 zegt volgens de De Goede Nieuws Bijbel: „Ontheilig de sabbat niet door te reizen.“ De sabbat is niet bedoeld als reisdag en in veel opzichten ook niet als toeristendag.

Hoe zit het met uit eten gaan in een restaurant op de sabbat? Als we op reis zijn, kan het onder bepaalde omstandigheden nodig zijn om in een restaurant te eten. Maar als we thuis zijn en zelf iets kunnen klaarmaken, moeten we anderen in een restaurant niet voor ons laten werken.

De sabbat is ook geen dag om naar school te gaan of om bijscholingscursussen te volgen. In de wet op de vrijheid van godsdienst is vastgelegd dat de sabbat voor scholieren en studenten een vrije dag moet zijn; dit kan met de directeuren of leidinggevenden worden afgesproken.

Moet een stel op de sabbat trouwen? Aan de meeste bruiloften gaat behoorlijk wat werk gepaard. Dat strookt niet met de rust op de sabbat en de ongestoorde omgang met Jezus.

Onze Heer vatte de gedachten over de sabbat tijdens Zijn leven op aarde op meesterlijke wijze samen in Marcus 2:27-28: „De sabbat is gemaakt voor de mens, en niet de mens voor de sabbat. Zo is de Mensenzoon ook Heer over de sabbat.“

De sabbat is door Christus ingesteld voor de mens. En met welk doel? In de eerste plaats voor de bijzondere gemeenschap met zichzelf. Ook al is de sabbat voor de mens gemaakt, blijft Jezus de Heer van de sabbat Dat wil zeggen: hij vertelt hoe deze dag met hem wordt beleefd. Deze gemeenschap verrijkt ons leven; daardoor krijgen we hier het leven in overvloed en later het eeuwige leven.

Sommige mensen denken dat we met de sabbatviering het Koninkrijk van God willen verdienen. Dat zou een grote vergissing zijn. We worden gered door Gods genade, die we in geloof aanvaarden. De sabbat is bedoeld om onze gemeenschap met Jezus te versterken en te verdiepen. Als we de sabbat voor Hem reserveren, geven we daarmee uiting aan onze liefde, ons vertrouwen en onze gehoorzaamheid – datgene wat we in de liederen zingen: „Mijn Jezus, ik houd van U“ of „Mijn grootste vreugde, dat bent U, o Jezus!“, dat moet de inhoud van deze dag zijn.

Als ik de dag voor God reserveer, dan heilige ik die. Heilig maken betekent: voor God bestemmen afscheiden. Het doel van de sabbat is om deze aan God te wijden, hem aan God ter beschikking te stellen en deze tijd met Hem door te brengen. Maar dat is slechts één aspect van „heiligen“. Het tweede aspect – de aanwezigheid van God – hoort daar absoluut bij!

Waardoor werd de brandende struik heilig? Waardoor werd de tempel heilig? Waardoor wordt de sabbat heilig? Door de aanwezigheid van God, door de gemeenschap met onze Heer. Zo zien we al in de eerste zin van het sabbatsgebod dat het hoofddoel ervan de gemeenschap met God is.

Als we de sabbat vrijhouden voor onze Heer, hoe kunnen we dan de gemeenschap met Hem onderhouden?

Wat leert Gods Woord ons? Ik heb de volgorde aangehouden die de Bijbel aangeeft. Eerst de dingen die je achterwege laat om „quality time“ voor God te hebben, en nu de dingen die je doet om die tijd, die gemeenschap, waardevol te maken.

De sabbat is de dag van de „heilige samenkomst“ (3 Mozes 23:3). Dat wil zeggen: het samenkomen met andere kinderen van God voor de „eredienst“ in een huiskerk, een kapel of een kerk. Ook Jezus ging op de sabbat naar de synagoge voor de toenmalige „eredienst“ (Lucas 4:16). De Bijbel laat ons zien dat Jezus op sabbatmiddag met zijn discipelen de natuur in trok (Matteüs 12:1). De sabbatmiddag is ook een bijzonder waardevolle tijd om door te brengen met familie en vrienden. Het doet ook goed om op de sabbat zieken en lijdenden te bezoeken, hen te troosten en te helpen. Ook het wijzen van de weg naar Christus aan zoekende mensen of het samen met anderen lezen van Gods Woord is waardevol. Af en toe zijn er ’s middags ook gemeentebijeenkomsten.

Bij sommige gemeenten had ik al de indruk dat ze de sabbat niet als rustdag beschouwen, maar als een werkdag voor God. Er was niet alleen een kerkdienst, maar ook commissievergaderingen, gemeentebijeenkomsten, koorrepetities en nog veel meer. Dat gaat vaak voorbij aan de zin van de sabbat.

Enkele van mijn mooiste herinneringen aan de sabbat zijn de sabbatmiddagen waarop ik helemaal alleen in stilte in mijn Bijbel las of in onze waardevolle boeken; of ook de sabbatmiddagen waarop we elk voor ons in de Bijbel lazen en daar vervolgens met elkaar over spraken.

„Eer de sabbat als een dag van vreugde. Dan zal ik zelf de bron van jullie vreugde zijn.“ Een geweldige belofte!

Toen de Heer Jesaja deze oproep tot het heiligen van de sabbat deed, was er behoefte aan geestelijke vernieuwing. Ook vandaag is er dringend behoefte aan geestelijke vernieuwing. We hebben een diepere gemeenschap met Jezus nodig op de sabbat en via de sabbat voor de hele week, anders worden we meegesleurd door de steeds toenemende hectiek en verleidingen van het leven.

De laatste boodschap van God aan de mensen in Openbaring 14:6-12 roept op tot aanbidding van de Schepper en daarmee tot ware sabbatviering: „Dit zijn degenen die zich aan Gods geboden houden.“ „Leer hen alles na te leven wat ik jullie heb opgedragen.“ (Matteüs 28:20) De sabbatkwestie zal centraal staan in het laatste grote conflict dat snel op ons afkomt.

Het op de juiste wijze vieren van de sabbat verbindt ons met Jezus. Het schept de juiste sfeer voor de ontwikkeling en het behoud van onze relatie met Christus. De sabbat heiligen betekent: op deze dag voorrang geven aan de Heer boven al het andere. De sabbat is volledig verbonden met Jezus. HIJ heeft hem ingesteld. HIJ heeft hem in de woestijn met zijn volk in praktijk gebracht. Hij heeft de sabbat destijds tot een beproeving gemaakt en Hij zal de sabbat in de eindtijd opnieuw tot een beproeving maken. Hij heeft de sabbat in de Tien Geboden verankerd. Hij heeft de sabbat als mens geheiligd en Hij wil de sabbat als Koning der Eeuwigheid elke week samen met ons vieren.

(Meer informatie in de Andreasbrief nr. 10: Jezus en de sabbat – Welk verband bestaat er tussen Jezus en de sabbat?)

De Heer wil dat we aan de sabbat denken, omdat Hij wil dat we aan Hem denken. Hij wil ons gelukkig maken door zijn aanwezigheid in ons leven. Hij wil Zijn vertrouwens- en liefdesband met ons koesteren en ons leven op een goddelijke basis plaatsen. De sabbat is voor de mens gemaakt en Jezus blijft de Heer van deze dag.

Moge de juiste naleving van de sabbat ons helpen om de Heer Jezus zelf steeds meer tot de bron van ons leven en onze vreugde te maken. Er bestaat een nauw verband tussen onze sabbatviering en onze relatie met Christus.

In de eindtijd zal de sabbat, vanwege het grote belang ervan voor ieder mens, nog uitgebreider en concreter worden verkondigd. Zijn wij bereid om opnieuw na te denken over onze sabbatviering en onze relatie met Christus, en de nodige aanpassingen door te voeren?

De heiliging van de sabbat, met de nadruk op de „persoonlijke relatie met God“, zal een opwekking en een reformatie teweegbrengen. Als onze relatie met God innig is, dan kan de Heer ons ook een opwekking en een reformatie schenken.

Zullen we de nederigheid opbrengen om ons deze vraag echt te stellen? „Eerbiedig de sabbat als de dag die aan Mij toebehoort! Vier hem als een dag van vreugde. Dan zal Ik zelf de bron van jullie vreugde zijn.“