Het Nieuwe Testament laat op zeven plaatsen zien dat Jezus Christus de Schepper is. (Joh. 1:1-3 + 14; Hebr. 1:1,2) In Kol. 1:15-16 staat: „Alles is door Hem en voor Hem geschapen.“ Welk verband bestaat er tussen Jezus als Schepper en de sabbat?

Het antwoord vinden we in Genesis 2:2-3: „En zo voltooide God op de zevende dag zijn werken die Hij had gemaakt, en rustte Hij op de zevende dag van al zijn werken die Hij had gemaakt. “En God zegende de zevende dag en heiligde die, omdat Hij op die dag rustte van al Zijn werken die God geschapen en gemaakt had.”

Psalm 111:4 wijst hierop: „Hij heeft een gedenkteken opgericht ter herdenking van Zijn wonderen, de genadige en barmhartige Heer.“

De sabbat is geen menselijke uitvinding, maar een idee van onze Schepper en Verlosser Jezus Christus. Daarom kon Jezus de Joden uitleggen dat Hij de Heer van de sabbat is (Marcus 2:27-28).

Na zes scheppingsdagen werd op de zevende dag de schepping gevierd. De schepping van de wereld werd voltooid door de sabbat.

De sabbat kan noch vanuit de astronomie, noch vanuit de ethiek worden verklaard. De enige reden voor de sabbat en het bestaan van de zevendaagse week is dat deze door de Schepper zijn ingesteld. Zonder Hem zou er geen sabbat zijn. Aangezien de sabbat de gedenkdag is van de schepping die door Christus tot stand is gebracht, is hij een teken van de liefde en macht van Christus voor alle mensen.

De apostel Johannes wijst erop dat God een bepaalde dag voor Zichzelf heeft gereserveerd. Hij zegt in Openbaring 1:10: „De Geest daalde op mij neer op de dag des Heren …“

Op welke dag doelt Johannes? De enige dag die in de Bijbel als Gods dag wordt aangeduid, is de sabbat. Zo staat het in de Tien Geboden: „Maar de zevende dag is de sabbat van de Heer, jouw God.“ (Exodus 20:10) Via de profeet Jesaja spreekt God over de sabbat als „mijn heilige dag“. „De Heer zegt: Eerbiedig de sabbat als de dag die Mij toebehoort! Onteer hem niet door jullie bezigheden voort te zetten. Ontheilig hem niet door te reizen, te werken of zaken te doen. Eerbiedig hem als een dag van vreugde! Dan zal Ik zelf de bron van jullie vreugde zijn. Ik zal jullie over alle hindernissen laten zegevieren …“ (Jes. 58:13-14 GN)

De apostel Paulus legt in 1 Kor. 10:4 uit dat het Christus was. Hij zegt: „De geestelijke rots die hen vergezelde, was Christus.“

Christus leidde Gods volk onder begeleiding van de wolk- en vuurkolom vanuit Egypte door de woestijn naar Kanaän. Welke relatie bestaat er tussen Jezus Christus, de leider van het volk van God, en de sabbat?

In de woestijn groeit bijna niets. Daarom voorzag Christus het volk bijna 40 jaar lang dagelijks van manna. In Exodus 16 wordt hierover uitvoerig verslag gedaan. Het manna moest elke dag worden opgegeten. Wat niet werd gegeten, bederfde tegen de volgende ochtend. Op de zesde dag moesten ze echter een dubbele hoeveelheid verzamelen, omdat er op de sabbat geen manna werd gegeven. Maar van vrijdag tot de sabbat bederfde het verzamelde manna niet. Deze gebeurtenis laat zien dat Christus door middel van het manna veertig jaar lang de sabbat met hen heeft geoefend.

Waarom handelde de Zoon van God zo? Laten we zijn motivering in vers 4 lezen:
„Toen sprak de Heer tot Mozes: Zie, Ik zal brood uit de hemel over jullie laten regenen, en het volk zal eropuit gaan om dagelijks te verzamelen wat het voor die dag nodig heeft, opdat Ik het op de proef stel of het mijn wet naleeft of niet.“
De Zoon van God stelde Zijn volk op de proef door de heiliging van de sabbat, om te zien of zij Zijn wet zouden naleven; dat wil zeggen, of zij op Hem vertrouwden en Hem gehoorzaamden. In de verzen 27 en 28 staat:
„Maar op de zevende dag gingen sommigen van het volk eropuit om voedsel te verzamelen, maar ze vonden niets. Toen zei de Heer tegen Mozes: “Hoe lang blijven jullie weigeren mijn geboden en voorschriften na te leven?’“
Jezus Christus vroeg niet: „Hoe lang blijven jullie je weigeren de sabbat te houden?” Hij toetste hun gehele relatie met Hem – of ze Hem vertrouwden en gehoorzaamden – aan de hand van de vraag of ze Zijn sabbat heiligden.

Wie schreef de geboden met zijn eigen vinger op stenen tafelen? Volgens 1 Kor. 10:4 was het Christus die Gods volk begeleidde in de wolk- en vuurkolom. Hij leidde het ook uit Egypte (zie Exodus 20:2 en Judas 4b,5). Dat betekent dat de Zoon van God de goddelijke wetgever is. Hij heeft zelf de Tien Geboden op stenen tafelen geschreven en ze aan Mozes overhandigd.

God heeft de volledige Bijbel aan mensen toevertrouwd om op te schrijven. Maar niet de Tien Geboden. Die heeft Hij zelf geschreven. Toen Mozes in woede vanwege de dans rond het gouden kalf de stenen tafelen verbrijzelde, kreeg hij van Christus de opdracht om twee nieuwe tafelen te maken. Maar ook deze keer vertrouwde God het opschrijven niet aan Mozes toe. Christus schreef de Tien Geboden voor de tweede keer zelf op stenen tafelen en gaf opdracht dat ze in een speciale ark in het Allerheiligste van het heiligdom bewaard moesten worden. (zie Exodus 32:16 en Deuteronomium 10:1-5) Een verbazingwekkende gebeurtenis: God schreef de Tien Geboden zelf op.

Het schrijfmateriaal – steen – duidt op duurzaamheid. Je schrijft niet op steen met de bedoeling het later te veranderen.

Daarom zegt Christus over deze wet:

„Zolang de hemel en de aarde niet verdwijnen, zal er geen enkele letter of puntje van de wet verdwijnen.“ (Matt. 5:18)

Deze wet zal de grondslag vormen voor het Wereldgerecht. Jakobus noemt de Tien Geboden „de koninklijke wet“, „de wet van de vrijheid.“ (Jak. 2:8, 12)

Christus, de goddelijke wetgever, zegt: „Als jullie van mij houden, zullen jullie mijn geboden onderhouden.“ (Joh. 14:15)

Met deze uitspraak doelt hij niet alleen op zijn geboden in de evangeliën, maar ook op de Tien Geboden. Daarin wordt de sabbat gemotiveerd vanuit de schepping. Dat betekent: de mens die de sabbat in acht neemt, erkent daarmee de soevereiniteit van God en het heerschappijrecht van de Schepper.

Jezus noemt de rustdag „De sabbat van de Heer, jouw God“ (Exodus 20:10). Hoewel Jezus uitlegt dat de sabbat voor de mens is ingesteld (Marcus 2:27), blijft deze immers eigendom van God. Jezus is de Heer van de sabbat, niet wij. Dat betekent: de sabbat ontleent zijn heiligheid aan de aanwezigheid van God. De sabbat is een geschenk van onze Schepper om onze relatie met God te beschermen en in stand te houden. Wie niet in gemeenschap met God treedt, heeft de essentie van de sabbat gemist.

Christus omschreef het sabbatsgebod als het meest uitgebreide gebod van de Tien Geboden (Exodus 20:8-11). Uit dit gebod leren we dat de HEER (Jahweh) de Schepper van hemel en aarde is.

Alleen in dit gebod is alles vervat wat nodig is voor een rechtsgeldige inwerkingtreding van een wet: naam, ambt en heerschappij van de wetgever: „Jahweh, Schepper van hemel en aarde“. Elke handtekening die een wet in werking laat treden, bevat dezelfde kenmerken, bijvoorbeeld „Frank-Walter Steinmeier, president van de Bondsrepubliek Duitsland“. Door het sabbatsgebod zijn de Tien Geboden formeel in werking gesteld. De sabbat is de handtekening van God, het zegel van God, onder Zijn wet.

Ik heb me afgevraagd waarom het goddelijke geschenk van de sabbat tegelijkertijd een gebod is. Ik heb het volgende antwoord gevonden: God heeft dat gedaan om ons dit geschenk te behouden. Anders zouden we met de sabbat doen wat we willen. We zien immers dat dit ondanks het gebod vaak gebeurt.

Hiermee hebben we nog een verband tussen Christus en de sabbat vastgesteld. Als goddelijke wetgever heeft Hij het sabbatsgebod in de Tien Geboden verankerd en het het karakter van een handtekening, van een zegel, gegeven.

In Deuteronomium 5 worden de Tien Geboden herhaald. Het sabbatsgebod wordt in de verzen 12-15 inhoudelijk en in alle details weergegeven.

In Exodus 20 wordt de sabbatviering gemotiveerd met een verwijzing naar de schepping. In Deuteronomium 5 wordt de sabbatviering gemotiveerd met de bevrijding uit de slavernij in Egypte (V. 15).

De verwijzing naar de uittocht uit Egypte vormt een extra reden om de sabbat te heiligen. Dit toont aan dat de sabbat een bredere betekenis heeft dan alleen maar een herdenkingsdag van de schepping te zijn. In de Bijbel staat Egypte symbool voor het huis van dienstbaarheid of slavernij, waaruit de Heer zijn volk heeft bevrijd. (Exodus 20:2; vgl. Openbaring 11:8) De bevrijding uit de slavernij, de uittocht door het bloed van het Lam (Passa), de redding uit de overweldigende macht van de vijand en de tocht naar het beloofde land staan symbool voor de verlossing uit de slavernij van de zonde en de dood. Dat betekent: elke sabbat herinnert ook aan de verlossing door Jezus Christus.

Natuurlijk zijn beide redenen voor de sabbat belangrijk: als Christus niet de Schepper was, zou er geen opstanding tot het eeuwige leven zijn. Maar zonder de kruisiging, zonder de verlossingsdaad van Jezus, zouden we ook niet uit de slavernij van de zonde kunnen worden gered.

De sabbat verbindt ons met Christus, de Schepper en Verlosser.

Het verband tussen de sabbat en de verlossing komt ook op een andere manier tot uiting. De sabbat is een teken van het verbond tussen God en zijn kinderen. God wilde dat de viering van de sabbat hen zou kenmerken als zijn aanbidders.

Volgens Exodus 31:13 gebiedt God: „Houdt mijn sabbat in acht; want die is een teken tussen Mij en jullie, van generatie op generatie, opdat jullie mogen weten dat Ik de Heer ben, die jullie heiligt.“

De sabbat is een teken dat de Heer ons heiligt. Het heilige volk uit Exodus 19:5-6 wordt in 1 Petrus 2:9 in verband gebracht met de nieuwtestamentische gemeente. Christus is voor ons bestemd tot heiliging en verlossing.

In Ezechiël 20:20 wordt de heiliging van de sabbat met de volgende woorden gemotiveerd: „opdat jullie weten dat Ik de Heer, jullie God, ben“. Dit is een verwijzing naar de schepping. Jezus gaf ons de sabbat als teken van Zijn scheppings- en verlossingswerk.

Zijn er uitspraken van de profeten over de sabbat? Er zijn er heel veel. Laten we eens twee voorbeelden bekijken:

Via de profeet Jeremia stuurde Christus de volgende waarschuwing naar zijn volk (Jer. 17:27):

„Maar als jullie geen gehoor geven aan mijn gebod om de sabbat te heiligen en op de sabbat geen lasten door de poorten van Jeruzalem te dragen, dan zal ik een vuur in hun poorten aansteken dat de stevige huizen van Jeruzalem zal verteren en niet kan worden geblust.“

17 jaar later werd dit woord bittere werkelijkheid. Volgens Jer. 52:12-13 werden het huis van de Heer en alle grote huizen in Jeruzalem door de Babyloniërs in brand gestoken.

Jezus Christus, de goddelijke opdrachtgever van de profeten, legde de nadruk op de sabbat. Christus wees via Jeremia op de uiterlijke omstandigheden: op de sabbat mochten zij geen lasten dragen en geen werk verrichten, omdat de uiterlijke rust de voorwaarde is voor de geestelijke rust en verkwikking op de sabbat.

Via de profeet Daniël heeft Christus voorspeld dat er iemand zal komen die zich „valt onder“, om Gods wet te veranderen. Dat heeft te maken met de sabbat. In Daniël 7:25 wordt deze macht symbolisch aangeduid als de „kleine hoorn“.

„Hij zal de Allerhoogste lasteren en de heiligen van de Allerhoogste vernietigen, en hij zal zich aanmatigen de feestdagen en de wet te veranderen. Zij zullen een tijd, twee tijden en een halve tijd in zijn macht worden gegeven.“

Wat is er aan de wet van God veranderd? Als we de Tien Geboden in de Bijbel vergelijken met de catechismus, zien we het volgende:

1. Het gebod dat de verering van afbeeldingen verbiedt, is uit de Tien Geboden geschrapt.
2. De sabbat werd veranderd in de zondag. Daarmee werd de feestdag uit de Tien Geboden – de sabbat – gewijzigd.
3. Om ervoor te zorgen dat het weer tien geboden zijn, is het laatste gebod in twee geboden opgesplitst.

De apostel Petrus zegt (1 Petr. 2:21), – Christus heeft ons een voorbeeld gegeven, „dat jullie in zijn voetsporen moeten treden“. De apostel Johannes benadrukt (1 Joh. 2:6): „Wie zegt dat hij in Hem blijft, moet ook wandelen zoals Hij gewandeld heeft.“ Het aardse leven van Jezus moet voor ons een voorbeeld zijn.

Jezus woonde de eredienst op de sabbat bij en nam er actief aan deel: „En hij kwam in Nazareth aan, waar hij was opgegroeid, en ging zoals gewoonlijk op de sabbat naar de synagoge, stond op en wilde voorlezen.“ (Lucas 4:16)

Jezus maakte op de sabbat met zijn discipelen een wandeling door de natuur:

„Op die tijd liep Jezus op de sabbat door een korenveld; en zijn discipelen hadden honger, begonnen aren te plukken en aten die.“ (Matt. 12:1)

Jezus deed op de sabbat goede daden: „Daarom mag men op de sabbat wel goed doen.“ (Matt. 12:10-13, vers 12b)

Ziekenbezoeken en gastvrijheid op de sabbat staan hoog in het vaandel: „En zij verlieten onmiddellijk de synagoge en gingen met Jakobus en Johannes naar het huis van Simon en Andreas. En de schoonmoeder van Simon lag in bed en had koorts.“ (Marcus 1:21-29, met name 29 en 30) Jezus genas haar.

Jezus, de goddelijke wetgever, heiligde de sabbat als mens op aarde: daarbij hield Hij zich niet aan de door mensen opgestelde wetten van de Joden.

Als „Heer van de sabbat“ (Marcus 2:28 EB) geeft Jezus richtlijnen die laten zien hoe we de zegen kunnen ervaren die Hij ons juist op deze dag wil schenken. De sabbat is een gezegende dag, een heilige dag en een rustdag.

Jezus „Hij zegende de zevende dag en heiligde die, omdat Hij op die dag rustte van al Zijn werken.“ (Genesis 2:3)

De sabbat, de dag van Jezus Christus, de christelijke sabbat, is een vreugde voor iedereen die in Christus is. We moeten hem een „Lust“ heten – zie Jes. 58:13.

Jezus zei tegen zijn discipelen dat hij hun Meester was (Joh. 13:13) en zij zijn vrienden. „Jullie zijn mijn vrienden als jullie doen wat ik jullie opdraag.“ (Joh. 15:14)

Wat leerden zij van Jezus over de sabbat? In Lucas 23:54 tot en met 24:1 staat het volgende vermeld: „En het was rustdag (onze huidige vrijdag), en de sabbat (zaterdag) brak aan.“ (Volgens de bijbelse tijdrekening begint de sabbat bij zonsondergang: Genesis 1:5; Leviticus 23:32; Nehemia 13:19; Lucas 4:31, 40).

„Maar de vrouwen die met hem uit Galilea waren meegekomen, volgden hen en keken naar het graf en zagen hoe zijn lichaam werd neergelegd. Daarna keerden zij terug en bereidden reukwerk en zalven. En tijdens de sabbat hielden zij zich stil, zoals de wet voorschreef. Maar op de eerste dag van de week (zondag) kwamen zij heel vroeg naar het graf en brachten de specerijen mee die zij hadden bereid.“

De discipelen hadden van hun Meester en Vriend geleerd. Zelfs toen ze dringend het lichaam van Jezus moesten voorbereiden voor de begrafenis, hielden ze de sabbat in ere. Toen de sabbat voorbij was, gingen ze aan de slag en kwamen ze vroeg op de eerste dag van de week met de reukwerkjes bij het graf aan.

„Maar toen Jezus vroeg op de eerste dag van de week was opgestaan …“ (Marcus 16:9)

De opstanding van Jezus uit de dood is een geweldige gebeurtenis. Zonder die opstanding zou ons geloof tevergeefs zijn. (1 Kor. 15:17-18) Moet men daarom de dag van de opstanding vieren?

De sabbat is in de Tien Geboden de gedenkdag voor de schepping die door Christus tot stand is gebracht (Exodus 20:11). Het is ook de herdenkingsdag van de bevrijding van het volk Israël uit de slavernij in Egypte (zie Deuteronomium 15), die onder leiding van de Zoon van God werd volbracht. De sabbat is de gedenkdag voor alle machtige daden van de Zoon van God in de schepping en de verlossing. Wat Jezus Christus aan het kruis voor ons heeft gedaan en in de opstanding heeft voltooid, hoort bij elkaar. De kruisdood zonder opstanding zou ons niet kunnen helpen. En de opstanding zonder het offer aan het kruis evenmin. Beide horen onlosmakelijk bij elkaar. En de gedenkdag voor beide is de sabbat.

„Vraag God dat jullie niet in de winter of op een sabbat hoeven te vluchten.“ (Matt. 24:20)

Zouden de christenen zich in het jaar 66 n.Chr., tijdens de belegering van Jeruzalem door de Romeinen, de woorden van Jezus hebben herinnerd? Zeker weten! Hoe heeft de Heer hun gebed verhoord? De vlucht van de christenen vond (volgens onze kalender) plaats op 19 oktober 66, dus net voor het begin van het regenseizoen. Als men dan toch al moest vluchten, was dit gezien het seizoen een gunstig moment.

Hoe werd het andere deel van het verzoek vervuld, namelijk dat ze niet op de sabbat hoefden te vluchten? De Romeinen trokken zich op donderdag 16 oktober 66 n.Chr. terug uit Jeruzalem. Jezus had de onmiddellijke vlucht uiterst dringend gemaakt. Waarom vluchtten ze dan niet meteen?

Vrijdag was te kort om te vluchten, aangezien de sabbat rond 18.00 uur begon. Volgens Jezus’ instructies moesten ze immers de bergen in vluchten, dat wil zeggen naar het gebied ten oosten van de Jordaan. De weg daarheen was te ver om voor het begin van de sabbat af te leggen. Op de sabbat vluchtten ze niet, maar heiligden ze deze dag volgens het gebod van Christus. Ze vluchtten op zondag 19 oktober naar het stadje Pella in het gebied ten oosten van de Jordaan.

Daaruit blijkt dat de gemeente in Jeruzalem, 35 jaar na de dood van Jezus, niets wist van een verplaatsing van de sabbat naar de eerste dag van de week ter ere van zijn opstanding.

Toen Jezus door Johannes de Doper in de Jordaan werd gedoopt, openbaarde Johannes door de Geest van God wie Jezus is: „Zie, dit is het Lam van God, dat de zonden van de wereld wegneemt.“ In het boek Openbaring, dat de naam draagt „De Openbaring van Jezus Christus“ (Openb. 1:1), wordt over de verlosten gezegd: „Deze … volgen het Lam, waarheen het ook gaat.“ (Openb. 14:4). In de daaropvolgende verzen vinden we de laatste boodschap van God aan de mensen. De eerste engel roept op tot aanbidding van de Schepper (Openb. 14:7). De verering van de Schepper is nauw verbonden met de sabbat. In hetzelfde hoofdstuk (vers 9 en 11) Het gaat over degenen die „het Beest“ aanbidden. Daar wordt dringend gewaarschuwd om het „merkteken van het Beest“ niet aan te nemen; wie het aanneemt, gaat verloren. Het merkteken lijkt een tegenhanger van de sabbat te zijn. Over de geredden zegt vers 12 dat zij „de geboden van God onderhouden en het geloof in Jezus hebben“.“

Openbaring 12 spreekt over degenen die de aanklager hebben overwonnen „door het bloed van het Lam“ (vers 11). Ook dit kenmerkt haar doordat ze „De geboden van God onderhouden en het getuigenis van Jezus hebben“. (V. 17)

Het is overduidelijk dat het Lam van God veel waarde hecht aan de aanbidding van God, het naleven van Gods geboden en daarmee ook aan „de sabbat van de Heer“.

Jezus heeft volgens Johannes 14:3 beloofd: „Ik wil terugkomen en jullie bij mij halen.“ Opmerkelijk in dit verband is Openbaring hoofdstuk 14. In dit hoofdstuk staat de laatste boodschap van God aan de mensen vóór de wederkomst van Jezus. In vers 14 wordt Jezus Christus voorgesteld als de komende Koning, die komt om de oogst binnen te halen. In vers 12 worden degenen die op Hem wachten als volgt beschreven: „Dit zijn degenen die zich aan Gods geboden houden en in Jezus geloven.“ In vers 7 wordt met de woorden „Aanbidt Hem die de hemel en de aarde, de zee en de waterbronnen heeft geschapen“ Er wordt verwezen naar het sabbatgebod. Daaruit blijkt dat de sabbat voor Jezus ook in de tijd vóór zijn wederkomst een bijzondere betekenis heeft.

In Jakobus 4:12 staat: „Eén is wetgever en rechter.“

De naam wordt daar niet genoemd. We komen alleen te weten dat de wetgever en de rechter één en dezelfde persoon zijn. In Openb. 19:11-13 wordt degene die oordeelt, de „Woord van God“ genoemd. Dat is een benaming voor Jezus. In Joh. 5:22 staat dat de Vader alle oordeel aan de Zoon heeft overgedragen. Volgens welke wet zal Hij oordelen?

In Prediker 12:13-14 staat dat „zijn geboden“ die de basis vormen. In Jakobus 2:8-13 wordt aangetoond dat het om de Tien Geboden gaat. De sabbat maakt deel uit van de Tien Geboden.

Jezus sluit de Bergrede af met een ondubbelzinnige boodschap die we allemaal ter harte willen nemen. Hij zegt in Mattheüs 7:21: „Niet iedereen die tegen mij zegt: “Heer, Heer’, zal het koninkrijk der hemelen binnengaan, maar alleen wie de wil van mijn Vader in de hemel doet.“ In Psalm 89:35 zegt de Heer: „Ik wil mijn verbond niet ontheiligen en niet veranderen wat uit mijn mond is gekomen.“

De Bijbel geeft ons hierop een duidelijk antwoord in Jesaja 66:23: „En alle mensen zullen, nieuwe maan na nieuwe maan en sabbat na sabbat, komen om mij te aanbidden, spreekt de Heer.“ De verlosten zullen hun Schepper en Verlosser ook op de nieuwe aarde elke sabbat aanbidden. De kern van ware aanbidding, zowel hier als op de nieuwe aarde, is gehoorzaamheid vanuit het hart. Daarom vragen wij onze Heer dagelijks om, „Rust mij uit met een bereidwillige geest.“ (Psalm 51:14)

De heiliging van de sabbat op de nieuwe aarde getuigt ervan dat deze dag de herdenkingsdag is van de voltooide verlossing en de herschepping van de mens en de aarde.

Jezus Christus heeft ons de sabbat geschonken. De sabbat was zo belangrijk voor Hem dat Hij het volk van God er veertig jaar lang aan liet wennen door middel van het manawonder. Jezus heeft de sabbat voorgeschreven in Zijn goddelijke grondwet, de Tien Geboden.

Hij heeft ook mij door Zijn bloed verlost en mij uit de slavernij van de zonde bevrijd. Als Hij de sabbat als verbondsteken voor Zijn kinderen heeft gekozen, dan wil ook ik dit teken graag dragen. Jezus is voor mij door zijn leven op aarde het voorbeeld dat ik door de kracht van de Heilige Geest wil navolgen. Ik wil door Gods genade behoren tot degenen die het Lam volgen, waar het ook heen gaat; die God sabbat na sabbat op de nieuwe aarde aanbidden.

Ik wil tot degenen behoren tegen wie Jezus zal zeggen: „Komt hier, gij gezegenden van mijn Vader, beërft het koninkrijk dat voor u bereid is sinds het begin der wereld.“ Matt. 25:34