Το εκφοβισμό δεν ξεκινά με μια φωνακλάδικη επίθεση. Ξεκινά με βλέμματα που αποφεύγουν το δικό σου. Με φράσεις που πληγώνουν «τυχαία». Με προσκλήσεις που ξαφνικά δεν έρχονται πια. Με καθήκοντα που σου αφαιρούνται ή με λάθη που μεγεθύνονται περισσότερο από ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Στον χώρο εργασίας, μια τέτοια απόρριψη μπορεί να είναι ιδιαίτερα οδυνηρή, επειδή δεν μπορείς απλά να της ξεφύγεις. Πρέπει να επιστρέφεις εκεί. Κάθε πρωί.

Όποιος βιώνει εκφοβισμό, συχνά δεν υποφέρει μόνο από τη συμπεριφορά των άλλων. Κάποια στιγμή, η εξωτερική πίεση αρχίζει να αντηχεί και στο εσωτερικό του ατόμου. Τότε αναρωτιέται: „Είμαι πραγματικά τόσο δύσκολος;“ „Κάνω τα πάντα λάθος;“ „Γιατί δεν τα βγάζω πια πέρα με τον εαυτό μου;“ Το πρόβλημα στο χώρο εργασίας μετατρέπεται σε πρόβλημα με τον εαυτό του.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είσαι αδύναμος. Σημαίνει ότι η ψυχή σου αντιδρά στο μακροχρόνιο άγχος.

Το εκφοβισμό μπορεί να είναι εμφανές ή κρυφό. Κάποιοι γίνονται αντικείμενο χλευασμού, εκθέτονται ή δέχονται συνεχείς κριτικές. Άλλοι αγνοούνται, απομονώνονται ή τιμωρούνται με σιωπή. Ιδιαίτερα οδυνηρό είναι όταν κανείς δεν παρεμβαίνει. Όταν οι συνάδελφοι κάνουν τα στραβά μάτια. Όταν τα διευθυντικά στελέχη το παραβλέπουν. Όταν έχεις την αίσθηση ότι πρέπει να αποδείξεις την αντίληψή σου.

Με την πάροδο του χρόνου, η εικόνα που έχεις για τον εαυτό σου αλλάζει. Γίνεσαι πιο προσεκτικός. Πιο ήσυχος. Πιο νευρικός. Ίσως κοιμάσαι χειρότερα, αμφιβάλλεις για τις επιδόσεις σου ή νιώθεις ένα κόμπο στο στομάχι ήδη από το βράδυ της Κυριακής. Ίσως να μην αναγνωρίζεις σχεδόν τον εαυτό σου.

Σε τέτοιες στιγμές, μια Γραμμή βοήθειας για ψυχολογική υποστήριξη να αποτελεί ένα πρώτο ασφαλές καταφύγιο, όπου μπορείς να εκφράσεις ό,τι ίσως καταπίνεις συνεχώς στην καθημερινότητα της εργασίας σου.

Αυτή την ερώτηση θέτουν πολλοί άνθρωποι που βρίσκονται σε αυτή τη θέση. Και είναι οδυνηρή. Φυσικά, είναι καλό να κοιτάζεις τον εαυτό σου με ειλικρίνεια. Κανείς δεν ενεργεί πάντα τέλεια. Ωστόσο, η αυτοανασκόπηση είναι κάτι διαφορετικό από την αυτοκαταστροφή. Αν δεν κάνεις τίποτα άλλο παρά να κατηγορείς τον εαυτό σου, να μειώνεις την αυτοεκτίμησή σου και να χρησιμοποιείς κάθε αντίδραση των άλλων εναντίον σου, αυτό δεν αποτελεί πλέον μια υγιή προσέγγιση.

Το εκφοβισμό συχνά διαστρεβλώνει την εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας. Ό,τι παλιά ήταν σίγουρο, γίνεται αβέβαιο. Ό,τι μπορούσαμε να κάνουμε, ξαφνικά φαίνεται άχρηστο. Αρχίζουμε να ζητάμε συγγνώμη, παρόλο που δεν έχουμε κάνει τίποτα λάθος. Χαμογελάμε, παρόλο που είμαστε πληγωμένοι. Λειτουργούμε κανονικά, παρόλο που μέσα μας κάτι φωνάζει εδώ και καιρό.

Μια Γραμμή βοήθειας για ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει να ταξινομήσει κανείς τις σκέψεις του και να διακρίνει μεταξύ της εύλογης αυτοκριτικής και της καταστροφικής απόδοσης ευθυνών.

Ίσως αναρωτιέσαι γιατί ο Θεός δεν παρεμβαίνει πιο γρήγορα. Γιατί επιτρέπει στους ανθρώπους να συμπεριφέρονται έτσι ο ένας στον άλλον. Ίσως προσπάθησες να συγχωρήσεις, αλλά η πληγή παραμένει ανοιχτή. Ίσως μάλιστα ντρέπεσαι που δεν είσαι πιο γαλήνιος.

Ωστόσο, η πίστη δεν σημαίνει να υπομένεις τα πάντα σιωπηλά. Ο Ιησούς δεν δίδαξε τους ανθρώπους να δικαιολογούν την αδικία. Είδε την αξιοπρέπεια των ταπεινωμένων. Άκουσε τη φωνή των παραμελημένων. Και δεν αξιολόγησε τους ανθρώπους με βάση την αντοχή τους.

Μπορείς να συναντήσεις τον Θεό ακόμα και με την εξάντλησή σου. Με τον θυμό σου. Με την απογοήτευσή σου. Με τη φράση: „Δεν ξέρω για πόσο ακόμα θα τα καταφέρω“. Μερικές φορές, ακριβώς αυτή η ειλικρίνεια είναι η αρχή μιας νέας στροφής.

Το πρώτο βήμα δεν χρειάζεται να είναι μεγάλο. Ίσως να ξεκινήσεις καταγράφοντας όσα έζησες. Όχι για να αναστατωθείς, αλλά για να αποκτήσεις σαφήνεια. Τι συνέβη; Ποιοι εμπλέκονταν; Πόσο συχνά συμβαίνει; Πώς σε επηρεάζει;

Ταυτόχρονα, χρειάζεσαι ανθρώπους που δεν σε κρίνουν αμέσως. Τηλεφωνική ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να σε ανακουφίσει, γιατί δεν χρειάζεται να εξηγήσεις πρώτα γιατί έχεις δικαίωμα να νιώθεις άσχημα. Μπορείς να μιλήσεις, ακόμα κι αν δεν έχει λυθεί ακόμα τίποτα.

Επίσης, μια Συμβουλευτική για θέματα πίστης και ζωής μπορεί να σε στηρίξει, αν νιώθεις ότι το εκφοβισμό δεν επηρεάζει μόνο την καθημερινότητά σου στην εργασία, αλλά και την αυτοεκτίμησή σου, τις αποφάσεις σου και την πίστη σου.

Ναι. Έχεις το δικαίωμα να παίρνεις στα σοβαρά τα όριά σου. Έχεις το δικαίωμα να ζητήσεις βοήθεια. Έχεις το δικαίωμα να εξετάσεις αν αυτή η θέση εργασίας σου κάνει ακόμα καλό. Έχεις το δικαίωμα να προστατεύσεις τον εαυτό σου, χωρίς να νιώθεις ενοχές.

Το εκφοβισμό στον χώρο εργασίας μπορεί να καταρρακώσει ψυχικά τους ανθρώπους, αλλά δεν πρέπει να καθορίζει ποιος είσαι. Δεν είσαι το άθροισμα των υποτιμητικών σχολίων. Ούτε η ηχώ της σκληρότητας των άλλων. Ούτε η σκιά μιας δύσκολης περιόδου.

Ίσως η αλλαγή να ξεκινά με μια συζήτηση. Ίσως με ένα κατηγορηματικό «όχι». Ίσως με το θάρρος να μην στρέφεις πλέον τα πάντα εναντίον του εαυτού σου. Η αξιοπρέπειά σου παραμένει. Ακόμα και εκεί όπου οι άλλοι την παραβλέπουν.